اندیشوران فقهی

تحلیل آیت‌الله آصف محسنی از کنفرانس وحدت اسلامی

برخی کسانی که در این کنفرانس‌ها حاضر می‌شوند فقط همین جا اخوتی هستند و پس از بازگشت به کار و فعالیت سابق خود باز می‌گردند و به دلیل دردسرهایی که طرح مساله وحدت برای آنها دارد، سکوت می‌نمایند وگرنه همین سخنان و فریادهایی که در این کنفرانس‌ها از آنها شنیده می‌شود، بیان آن در کشورهای متبوعشان تاثیر فراوانی دارد.

آیت‌الله آصف محسنی، رئیس شورای علمای افغانستان و عضو شورای عالی تقریب مذاهب اسلامی‌ در گفتگویی پیرامون مسائلی چون وحدت، تقریب مذاهب، خروجی کنفرانس‌های وحدت افزا و راهکارهای برون رفت از وضعیت کنونی جهان اسلام سخن گفته است که متن کامل گفتگوی را در ادامه می‌خوانید:

علت وجود بحران‌های موجود در جهان اسلام و فعالیت‌های روز افزون گروه‌های رادیکالی و افراطی چیست؟
آیت‌الله محسنی: امروز نفت مثل خون در شاهرگ حیات انسان و کشورهای صنعتی محتاج به نفت است و اگر مسلمانان متحد و یکجا شوند غربی‌ها نفت را استثمار نمیتواند.
سیاست کلی آمریکا در شرق مبتنی بر نفت و حمایت از اسراییل است. این دو هدف کلی و استراتژی آمریکا ایجاب می‌کند که شرایط به همین ترتیب که ملاحظه می‌کنیم، باشد تا هدف نهایی و نقشه بزرگ آمریکا که تاکنون عملی نشده یعنی خاورمیانه بزرگ که در آن ایالات متحده به دنبال این است تا بعضی از اقوام را به منطقه آورده، به آنها استقلال دهد و کشورهای بیشتری را به خود محتاج نموده و پایگاه‌های فراوانی برای خود ایجاد نماید.
مساله دیگر مساله تقابل فرهنگی است؛ غربی‌ها جهان بینی و ایدئولوژی ندارند؛ کمونیست‌ها هر چه که بودند حداقل یک جهان بینی قلابی داشتند اما غربی‌ها همان را هم ندارند بنابر این سخت می‌ترسند که آینده جهان در اختیار مسلمانان قرار بگیرد. حتی می‌گویند که دوره آینده، دوره خاورمیانه است و قدرت سیاسی به آنها میرسد.
لذا آمریکا و غرب به همین دلیل به خاورمیانه آمده و به مسائل دراز مدت فکر می‌کنند و در خود خاورمیانه دولت‌های مزدوری هستند که تا زمانی که غربی‌ها وجود دارند، نظام آنها نیز برقرار است و متاسفانه از پشت به مسلمانان خنجر می‌زنند و وضع روز به روز نه تنها بهبود نمی‌یابد بلکه بدتر هم می‌شود.

برقراری کنفرانس‌هایی چون وحدت، آیا واقعا برای جامعه اسلامی‌ فایده دارد؟ خروجی این چنین کنفرانس‌ها چیست؟
آیت‌الله محسنی
: یک فایده‌ی چنین کنفرانس‌هایی همین ایجاد تردید نسبت به فواید آن و به طور کلی تردید درباره وجود وحدت است؛ در واقع اگر این کنفرانس‌ها نبود حتی این موضوع مطرح هم نمی‌شد که داشتن وحدت خوب و مفید است و دشمن در بین ما سخت در حال فعالیت است.
این کنفرانس‌ها در حدود کار خود تاثیرگذار است؛ سنگی که داخل آب میندازید آهسته آهسته شعاعش بزرگتر می‌شود و دایره‌های بزرگتری بوجود می‌آورد. این کنفرانس‌ها هم نتیجه‌هایی داشته‌اند برای مثال ما بحث اتحاد حقوق شیعه و سنی در افغانستان بدون اینکه یک نفر تلفات بدهیم مذهب جعفری را رسمی ‌کردیم و جنگ شیعه و سنی در افغانستان کنترل شد و در حال حاضر هم تحت کنترل هست.
در لویه جرگه 50 نفر شیعه بودند و 450 نفر اهل‌سنت و اگر آنها رای نمیدادند، این کار به نتیجه نمی‌رسید و این از برکات اخوت ما است؛ در حال حاضر شورای اخوت اسلامی‌ در بسیاری مناطق افغانستان نمایندگی دارد و الحمدالله همه آنها سخت فعالیت می‌کنند.
با همه این موارد، به آن اندازه‌ی مطلوب که انتظار می‌رود این کنفرانس‌ها در حد اعلا تاثیر گذار نیستند، دلیل و تحلیل من این است که کسانی که در این کنفرانس‌ها حاضر می‌شوند فقط همینجا اخوتی هستند و وقتی که از اینجا رفتند، هر کس به کار و فعالیت سابق خود باز میگردد؛ بعضی‌ها به دلیل دردسرهایی که مساله وحدت دارد، محافظه کاری می‌کنند و سکوت می‌نمایند وگرنه همین سخنان و فریادهایی که در این کنفرانس‌ها از آنها شنیده می‌شود، مقدار اندک آن در شهر و کشورشان زده شود تاثیر فراوانی دارد.

در افغانستان علمای شیعه و سنی فتوا علیه حملات انتحاری و کشتار داده و آن را حرام اعلام نموده‌اند؛ با این حال چرا از حملات انتحاری و کشتارها در کشور کاسته نمی‌شود؟
آیت‌الله محسنی
: آنها به این قضیه توجه‌ای ندارند و به هیچ وجه نه کتاب‌های دیگران را می‌خوانند و نه به حرف‌های آن گوش میکنند. استخبارات بین‌المللی چند کشور به آنها پول و اسلحه می‌دهند و آنان این امکانات را دریافت کرده و به نام دین، دین را تخریب می‌کنند.
نه جهان بینی و نه ایدئولوژی دارند بلکه مساله این هست که برخی پول میدهند و بوق را میزنند و اینها میرقصند و کسی بوق زن را نمی‌بیند.

یکی از مشکلات اساسی ما این است که از طرفی می‌گوییم که جهان غرب، استسمار و امپریالیسم به دنبال ایجاد تفرقه هستند چون از اتحاد و نزدیکی بیشتر حکومت افغانستان و جهان اسلام واهمه دارند؛ ولی از طرفی دیگر علماء رابطه خوبی با هم نداشته و بسیار از هم فاصله دارند؟
آیت‌الله محسنی
: بله، یقینا ما هم نقص داریم، چرا وقتی که تمدن بین‌المللی به دست ما بود و غرب جیره خوار و سر سفره ی ما بود، نتوانستیم آن را حفظ کنیم و ادامه دهیم. همه به دلیل ضعف‌ها و نواقص ما بود. تنبلی‌ها، بی عرضه گی‌ها و خود خواهی‌هایی بعضا داریم، از علایم عقب ماندگی ماست.
وقتی حرف از نفوذ غرب و استعمار می‌زنیم معنایش این نیست که ما خیلی خوب، صحیح و سالم هستیم و همه‌ی گناهان متوجه غربی‌هاست بلکه اگر 40 فیصد تقصیرها متوجه آنان باشد، 60 فیصد دیگر ما مقصریم.

راهکار شما برای برون رفت از وضعیت کنونی جهان اسلام و تقریب هر چه بیشتر مذاهب اسلامی ‌چیست؟ در این زمینه توصیه شما به خصوص برای علمای جهان اسلام و بالاخص علمای افغانستان چیست؟
آیت‌الله محسنی:
این که شما سوال فرمودید، از لایه‌های بالا سوال کردید و باید به لایه‌های پایین بیاید اینها همه رو بنا هست.
اخلاق، طرز تفکر، تاکتیک، روش و استراتژی ما، اینها همه زیر بنا دارند و باید به زیر بنا‌ها پرداخت. زیر بنا این است که در افغانستان مدارس دینی ما بسیار کهنه و فرسوده هستند و نیاز به یک انقلاب و دگرگونی دارند؛ همان طوری که ساختمان‌ها جدید میشوند، نرم افزار هم باید جدید شوند، متون درسی و سیستم درسی باید تغییر کند زیرا روش‌های قدیمی‌ در جامعه امروزی بازدهی ندارد. بنده این مطلب را در داخل کشور بارها بیان کرده‌ام، هم در جمع علمای سنی و هم علمای شیعه که باید یک انقلاب کلی بوجود بیاوریم، هم مدارس دینی شیعه، هم مدارس دینی اهل‌سنت، دانشگاه‌های ما و سایر مراکز آموزشی ما یک انقلاب فکری به خود ببینند تا طرز تفکر مردم عوض شود. مادامی‌ که همان تفکر قدیم پا بر جا باشد، وضع کنونی باقی خواهد ماند و ادامه پیدا می‌کند.
  • کلمات کلیدی :

نظر شما