اندیشوران فقهی

در فصلنامه «فروغ وحدت» بخوانید؛

«امت اسلامی» و امواج تقریب و تکفیر

سی و سومین شماره فصلنامه پژوهشی- فرهنگی - اطلاع رسانی مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت) ویژه پاییز 1392 به صاحب امتیازی دانشگاه مذاهب اسلامی و مدیر مسؤولی سیداحمد زرهانی به چاپ رسید.

به گزارش شبکه اجتهاد، این شماره از فصلنامه از مقالاتی چون: امت اسلامی و امواج تقریب و تکفیر؛ امام حسین (علیه‌السلام) مبنای گفتمان تقریبی بین مذاهب اسلامی؛ بدیع و جلوه‌های معنایی آن در سوره مریم از دیدگاه فریقین؛ حکم سازی ضرورت حفظ نظام در قلمرو احکام شرعی از دیدگاه فقهی مذاهب اسلامی؛ فرایند شکل گیری نهضت اسماعیلیان در ایران تا آغاز دعوت جدید؛ جایگاه امت اسلامی در فرایند تکاملی انقلاب اسلامی و جایگاه روش تفسیر قرآن به قرآن در جامع البیان طبری تشکیل شده است.

در سرمقاله این فصلنامه که امت اسلامی و امواج تقریب و تکفیر نام دارد و نوشته سید احمد زرهانی است می‌خوانیم: «مسلمانان جهان اسلام در دو قرن اخیر پرچم اتحاد اسلامى و تقریب بین پیروان مذاهب اسلامى را برافراشته و در دلها تخم برادرى و دوستى کاشته‌اند. چهره‌هایى از قبیل سید جمال‌الدین اسدآبادى، محمد عبده، اقبال لاهورى، کاشف الغطاء، شهید حسن البناء، امام خمینى، ابوالاعلى مودودى، شهید مطهرى و مقام معظم رهبرى همه نداى برادرى مسلمانان را سرداده و بر روى مشترکات دینى تأکید کرده‌اند. در اثر همین مجاهدتها، رایحه دل‌انگیز اتحاد مشام جانها را نوازش داده و امت اسلامى با راست قامتى در برابر استعمار ایستاده است. خاستگاه این رویکرد هوشمندانه، و سنت و شناخت نقشه‌هاى مستکبران و تجدید حیات تمدن اسلامى در عصر حاضر بوده است.»

امام حسین (علیه‌السلام) مبنای گفتمان تقریبی بین مذاهب اسلامی- سید محمدتقی شاکری
چکیده: در این مقاله سعی شده است که براساس منابع اصلی اهل سنت اعم از کتب روایی، تاریخی و تراجم، اهمیت و محبت خارق العاده پیامبر (صلی‌الله علیه‌وآله) به امام حسین (علیه‌السلام) مشخص و با برشمردن فضایل اخلاقی و معنوی و الگوبرداری از قیام آن حضرت، سرمشق قرار گرفتن وی برای پرورش روح آدمی و اسوه بودن او در بین امت اسلامی مورد تحلیل واقع شود و از این رهگذر تبیین گردد که با توجه به فصل الخطاب بودن و حجیت سنت پیامبر (صلی‌الله علیه‌وآله)، محبت به امام حسین (علیه‌السلام) موجب نزدیکی و محبت میان خود مسلمانان می شود و این محبتِ مورد توافق می تواند گفتمان اتحاد و تقریب مذاهب اسلامی را تقویت و پُربار نماید.

بدیع و جلوه های معنایی آن در سوره مریم از دیدگاه فریقین- علی اسودی
چکیده: بدیع یکی از مهم ترین آرایه های بلاغی در علم بلاغت است و یکی از سه قسم اصلی علم بلاغت به شمار می رود، اما متأسفانه همواره به عنوان پیرایه ای لفظی برای ایجاد زیبایی و تنوع و یا آهنگین کردن سخن معرفی شده است. در این مقاله به مسائل بلاغی سوره مریم با رویکرد آرایه های بدیعی پرداخته می شود که در مورد بدیع، بر طباق، التفات و تکرار تأکید شده است. همچنین به تکرارهای موجود در این سوره پرداخته شده است. این بررسی بدون شک تنها به برخی از قضایای معنوی این سوره اشاره کرده است و باید اذعان کرد که قرآن اعجازی زاید الوصف دارد که عجز انسان مانع از درک آن می شود؛ زیرا هرگاه پژوهشگر بخواهد بخشی از این دریا را شناسایی کند، از قسمتی دیگر باز می ماند و با دریایی مواجه می شود که پایانی ندارد و این امر بیانگر معجزه جاوید بودن قرآن کریم است. در این تحقیق از کتابهای اعراب، تفسیر و بلاغت به منظور پرده برداشتن از این حقایق ژرف بهره گرفته شده است. در این بررسی مشخص گردید استفاده از طباق و جناس، نه تنها از باب آرایه ای لفظی، بلکه موضوعی مؤثر بر معنای محوری سوره است. همچنین میزان تکرار افعال در صیغه های ماضی، مضارع و امر دارای معنایی قابل تامل است. تکرار واژه های الله، الرحمن و رب نیز به ترتیب آماری متناسب با فضای رحمت و تدبیر امور، از جانب خداوند در موضوعات مطرح شده در آیات است.

حکم سازی ضرورت حفظ نظام در قلمرو احکام شرعی از دیدگاه فقهی مذاهب اسلامی- محمد جعفری هرندی و عالیه عرب
چکیده: یکی از مسائلی که همواره در ابواب فقه و سایر متون اسلامی، مورد توجه و تأکید دانشمندان اسلامی قرار گرفته، مسئله «حفظ نظام» است. با توجه به کاربرد گسترده «ضرورت حفظ نظام» در ابواب مختلف فقه و اینکه در اکثر این موارد به حفظ نظام به عنوان دلیل یا حکمت حکم شرعی، استناد شده است، می توان آن را به عنوان یک قاعده فقهی مهم و فراگیر، طرح کرد و مورد بررسی قرار داد، هر چند در آثار فقهی پیشینیان، از چنین قاعده ای نام برده نشده است، این حکم کلی و عام یکی از احکام فقهی مذاهب اسلامی به شمار می رود. تبیین حکم ساز بودن این قاعده فقهی در حیطه احکام شرعی (اولیه، ثانویه و ولایی) موضوع اصلی این مقاله است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی و کتابخانه ای است، بدین صورت که ابتدا با توجه به مفهوم شناسی واژه نظام در مباحث فقهی، انواع آن ذکر می شود، آن گاه حکم ساز بودن این قاعده فقهی در گستره احکام شرعی از جمله صدور احکام ثانوی و ولایی و همچنین چگونگی استناد احکام اولیه به آن مورد بررسی قرار می گیرد.

فرایند شکل‌گیری نهضت اسماعیلیان در ایران تا آغاز دعوت جدید- صالح پرگاری، سید مهدی احمدی فر و زینب پورزعفرانی
چکیده: هم زمان با شروع دعوت در عراق، رهبران مرکزی دعوت، اندکی پس از سال 260ق داعیانی را به جبال، خراسان، آذربایجان و ... فرستادند. دعوت اسماعیلی با فعالیت داعیان برجسته ای چون ابوحاتم رازی، ابویعقوب سجستانی و مویدالدین شیرازی، موفقیتهای چشمگیری در نقاط مختلف به ویژه ایران به دست آورد و حتی با وجود مخالفتهای شدید خلافت عباسی و حکومتهای سنی سامانیان، غزنویان و سلجوقیان، جنبش اسماعیلیان در ایران متوقف نشد. با مرگ مستنصر و اختلاف و درگیریهای اسماعیلیان فاطمی مصر بر سر جانشینی، نهضت اسماعیلیان به دو شاخه تقسیم شد. اهتمام ویژه اسماعیلیان به نشر و توسعه نهضت در سالهای متوالی و به وجود آوردن کشش و گیرایی مذهبی در جذب توده مردم و استفاده از زمینه های سیاسی و اجتماعی آنها و مدیریت صحیح در این جریان، سرآغاز دعوت جدید در ایران بود. رهبری نهضت اسماعیلیان در ایران را حسن صباح بر عهده داشت که اینها، اسماعیلیان نزاریه نامیده می شدند.

جایگاه امت اسلامی در فرایند تکاملی انقلاب اسلامی- عباسعلی مشکانی سبزواری
چکیده: ایجاد دنیای اسلام و امت اسلامی، مرحله نهایی فرایند تکاملی انقلاب اسلامی را به خود اختصاص داده است. از طرف دیگر، ایجاد امت اسلامی، نیازمند وحدت و همدلی مسلمانان منطقه و جهان است. بر این اساس یکی از مهم ترین کارویژه های مهم جمهوری اسلامی حرکت در مسیر گسترش فرهنگ تقریب و وحدت اسلامی و بسترسازی برای ایجاد امت اسلامی از این طریق است. مقاله حاضر پس از تبیین چیستی فرایند تکاملی انقلاب اسلامی، امت اسلامی و وحدت مسلمانان، به تحلیل نسبت سه سویه این هر سه پرداخته است. ایجاد دنیای اسلام و امت اسلامی، در گرو ارائه الگوی صحیح به جهان اسلام است. بر این اساس در بخش پایانی مقاله، به اثبات ظرفیتهای الگویی انقلاب اسلامی برای جهان اسلام پرداخته شده است. این مقاله با روش تحلیلی و از طریق مطالعه کتابخانه ای، با محوریت دیدگاهها و بیانات مقام معظم رهبری سامان یافته است.

جایگاه روش تفسیر قرآن به قرآن در جامع البیان طبری- محمدفاروق آشکار تیزابی
چکیده: تفسیر طبری یکی از مشهورترین تفاسیر ماثور اهل تسنن است که در قرن سوم به رشته تحریر درآمده است. روش تفسیری طبری در این تفسیر، غالباً روایی با استفاده از روایات پیامبر (صلی‌الله علیه‌وآله) و اقوال صحابه و تابعان است، ولی این به این معنا نیست که این تفسیر، صرفاً روایی محض است، بلکه طبری در کنار استفاده از روایات، در بسیاری از موارد از روش تفسیر قرآن به قرآن، اجتهاد و عقل و غیره در تفسیر آیات استفاده کرده است؛ یعنی در تفسیر خود روایت را با درایت جمع کرده است. بنابراین یکی از روشهای تفسیری طبری، استفاده از روش تفسیر قرآن به قرآن است که در این مقاله برای اثبات این موضوع به موارد استفاده وی از این روش همچون: بیان معنی صحیح لغات قرآنی، خطابهای قرآن و قرائت و سبب نزول صحیح آیات، جرح و تعدیل روایات متعارض تفسیری، تفصیل مجملات قرآن، مقید کردن آیات مطلق قرآن، و تفسیر صحیح آیات پرداخته می شود.

گفتنی است، سی و سومین شماره فصلنامه پژوهشی، فرهنگی، اطلاع رسانی مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت) ویژه پاییز 1392 به صاحب امتیازی دانشگاه مذاهب اسلامی و مدیر مسؤولی سید احمد زرهانی در 85 صفحه به چاپ رسیده است.

نظر شما