اندیشوران فقهی

یک گفتگوی بدون تعارف؛

برادری و همزیستی شیعه و سنی در نگاه ملا قادر قادری

او که معتقد است هفته وحدت یعنی رهبران مذهبی فریقین در کنار هم باشند و اختلافات فقهی، مذهبی و کلامی را وسیله جنگ قرار ندهند، می‌گوید: بعضی از مسایل اختلافی ما حقیقتاً به شیوه برخورد علمای فریقین بازمی‌گردد. در منابر علیه یکدیگر صحبت کردن به صلاح نه دین و نه دنیای ماست. ما باید در برخوردها و صحبت‌ها حقیقتاً تجدیدنظر کنیم.

به گزارش شبکه اجتهاد، ماموستا ملا قادر قادری که امام جمعه شهر پاوه و از علمای مطرح شافعی مذهب است، در پاسخ به پرسش‌هایی در رابطه با هفته وحدت و تلاش‌ها در این راستا تاکید می‌کند که هیچ کس -نه شیعه و نه سنی- مدعی نیست که ایده آل بوده است. ما مدعی نیستیم اما می‌گوییم اثر مثبتی داشته است. این گفت‌وگو با ملا قادر قادری امام جمعه شهر پاوه را بخوانید:

سؤال:
سی و چهار سال است که هفته وحدت در ایران گرامی داشته می‌شود؛ برخی آن را تاکیدی بر همگرایی مسلمانان ضمن تنوع می‌دانند و برخی دیگر آن را همراهی همدیگر می‌دانند. مایلم به عنوان امام جمعه شهرستان پاوه بفرمایید که دریافت و تحلیل شما از هفته وحدت بر اساس تجربیات این سال‌ها چیست و چقدر با ایده آل‌هایتان فاصله دارد؟
ماموستا قادری: مقدمتا بنده به عنوان فردی از جامعه ایرانی و یکی از خانواده‌های اهل سنت میلاد با سعادت پیامبر رحمت را به جنابعالی و همه دوستانی که بعداً مطالب ما را می‌خوانند یا می‌شنوند تبریک عرض می‌کنم. هفته وحدت و میلاد پیامبر اسلام، همه وسیله هستند؛ در اصل، داعی دعوت، مدعی دعوت و درخواست کننده دعوت به وحدت، خداوند تبارک و تعالی است. خداوند تبارک و تعالی در آیات عدیده قرآن کریم به ما امر فرموده است که «واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا الله...» و این خداوند تبارک و تعالی است که به ما دستور فرموده که «اطیعوا الله و الرسوله و لا تنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم و اصبروا ان الله مع الصابرین». با ملاحظه‌ای به این دو آیه از خداوند کریم مشاهده می‌شود که خداوند در آیه اول بر ما تاکید می‌کند که باید وحدت داشته باشیم و نباید میان مسلمانان تفرقه باشد. در آیه دوم خداوند تبارک و تعالی، اطاعت از خدا و اطاعت از رسول، عدم نزاع و صبر و مقاومت را چهار عامل پیروزی می‌داند. واقعیت امر این است که خدای تبارک و تعالی از مسلمانان خواسته است که وحدت داشته باشند. پیامبر اسلام هم همین را از ما خواسته است و تقاضا می‌کند که ما باید با هم باشیم. تا زمانی که مسلمانان با هم بودند، تمام زورگویان تاریخ را تسلیم خود کردند. یکی از مسایلی که جمهوری اسلامی ایران که سی و پنج سال عمر آن در راستای مبارزه با زورگویان قرن بیست و یکم گذشته است، همواره از آن واهمه داشتند، مساله تفرقه بوده است. تفرقه در شرق ما افغانستان و پاکستان و در غرب ما در عراق باعث خونریزی، تخریب خانه‌ها، کشته شدن جوان‌ها، تسلط دشمن بر اموال و زندگی مسلمین و بردن طلای سیاه ممالک اسلامی شده است. بسیار صادقانه باید گفت بخشی از این اتفاق به خاطر تفرقه در بین مسلمین است. بر این اساس وحدت، رمز پیروزی ماست و تفرقه سبب شکست و حاکمیت دشمن بر افکار و اموال ماست. این مقدمه‌ای بود. الحمدالله و المنة از همان روز‌های اول، حقیقتاً همواره کلام و پیام بنیان‌گذار جمهوری اسلامی(ره) و مقام معظم رهبری وحدت بوده است. به همین خاطر ما موفقیت خاصی هم در این رابطه کسب کردیم. زمانی که صدام و صدامیان به ایران حمله کردند، با لطف خدا، رهبری درست جنگ و وحدت شیعه و سنی و کرد و فارس و عرب و لر و ترک و همه هشت سال در مقابل آن جنگ نابرابر تحمیلی ایستادیم. همه به نام اسلام و ایرانی در کنار هم و در مقابل شرق و غرب آن زمان که همه در خدمت صدام بودند و در برابر تمام مخالفان ایران ایستادیم و پیروز شدیم. درست است که شهدای بسیاری دادیم اما امروز سربلند هستیم. یک میلیمتر از اراضی ما دست دشمن نیست؛ این پیروزی است و همچنین دشمنان خود را یکی بعد از دیگری دیدیم که در زباله دان تاریخ فرستاده شدند. این پیروزی ای بود که ما در راستای وحدت، هماهنگی، تعامل بین اقوام ایرانی و مذاهب ایرانی به دست آوردیم. هفته وحدت هم ابتکاری از طرف مسوولان محترم نظام است چون قول مشهور اهل سنت این است که پیامبر اسلام (ص) در 12ربیع متولد شده است. برادران عزیز اهل تشیع هم معتقدند روز 17 ربیع هم روز ولادت پیامبر اسلام و هم روز ولادت امام جعفر صادق (ع) است. بر این اساس این فاصله بین 12 ربیع که به قول اهل سنت روز ولادت پیامبر اسلام (ص) و روز 17 ربیع که به قول آقایان اهل تشیع روز ولادت است، به عنوان هفته وحدت اعلام شده است. از سال 60 تا به امروز، در طول 33 سال گذشته قدم‌های خوبی در این رابطه برداشته‌ایم.

سؤال:
ممکن است کمی به آثار این تلاش‌ها اشاره کنید؟
ماموستا قادری: قدم‌های خوب، آمد و رفت‌ها، تحمل حرف‌های یکدیگر، شرکت در جلسات یکدیگر، خلاصه کلام نشست‌هایی بوده است که در کرمانشاه در شهرستان‌های اورامانات که کردنشین هستند، برگزار شد. سفر ما به تهران هم از جمله آنهاست. سخنرانی در تهران، اصفهان و قم بوده است که به آنجا رفتیم و بیان کرده‌ایم که «اسلام ما را به وحدت دعوت می‌کند، ما مسلمانیم، باید هوشیار باشیم. آمریکا در منطقه نمی‌خواهند ما با هم تعامل خوبی داشته باشیم، ما باید هوشیار باشیم». بیشتر کار ما در این هفته‌های وحدت هر ساله، بصیرت و هوشیاری دادن به مسلمانان اهل سنت در منطقه و اگر زمانی هم به مناطق آقایان اهل تشیع رفته باشیم، رساندن پیام اهل تسنن بوده است که ما با هم برادریم. حقیقتاً هم این را ثابت کردیم. در اورامانات که چهار شهرستان اهل سنت هستیم، برای حفظ وحدت، مملکت و برادری در انقلاب اسلامی بیش از 1500 شهید از اهل سنت دادیم. خود این دلیل مستندی است که ما خواسته‌ایم در کنار برادران اهل تشیع زندگی کنیم. از طرف دیگر کمترین سنگری یافت می‌شود که در آن یک شیعه با یک سنی در مقابل دشمن، شهید نشده باشند و اینجاست که آن‌ها با خون خود اعلام وحدت کرده‌اند اما آیا خواسته‌ها برآورده شده است و آیا واقعاً آن خواستی که خواست قرآن و پیامبر اسلام(ص) است را عملی کرده‌ایم؟ خیر! آن را عملی نکرده ایم اما از فتنه، نزاع، برادرکشی، بغض، کینه، حقد و حسد جلوگیری شده است؛ به نظر ما این اثر را داشته است. حال اینکه گفته شود ایده ال بوده است، خیر! هیچ کس -نه شیعه و نه سنی- مدعی نیست که ایده آل بوده است. ما مدعی نیستیم اما می‌گوییم اثر مثبتی داشته است. همین که ما در کنار هم می‌نشینیم، یک آخوند شیعه و یک ملای سنی، یک فرهنگی شیعه و یک فرهنگی سنی با محبت به هم نگاه می‌کنند، یک اثر مثبت است. در روزگاری که در کشورهای هم‌جوار ما مساجد اهل سنت با دست اهل تشیع و بالعکس مساجد و حسینیه‌های اهل تشیع به دست اهل سنت تخریب می‌شوند؛ این رفتارها مهم است؛ البته در حقیقت نه سنی‌هایی که دست به این کار می‌زنند، سنی واقعی هستند و نه آن شیعه‌ها از نظر ما شیعه‌های آگاه و بصیری هستند که مساجد اهل سنت را خراب می‌کنند، خانه‌های یکدیگر را تخریب می‌کنند و به اسم شیعه و سنی انفجار می‌کنند. حداقل هفته وحدت این نفع را داشته است که ما در ایران این عداوت و برخوردهای نامناسب را نداشته‌ایم و انشاالله نخواهیم داشت.

سؤال:
طبق گفته شما دستاوردهای مثبتی در این راستا داشته‌ایم از جمله اینکه جنگ را توانستیم به خوبی پشت سر بگذاریم و الحمدالله امروز نزاعی که در کشورهای همسایه دیده می‌شود، در ایران نداریم. آن ایده آلی که از آن صحبت می‌کنید و می‌گویید به رغم این دستاوردها به دست نیامده است، چه بوده‌اند؟
ماموستا قادری: 1400 سال است که کتاب‌هایمان مملو از کلمات شیعه علیه سنی و سنی علیه شیعه است؛ این‌ها مسایلی نیستند که با یک هفته وحدت پاک شوند و در تاریخ حذف شوند. ما معتقدیم هفته وحدت یعنی رهبران مذهبی فریقین در کنار هم باشیم و اختلافات فقهی، مذهبی و کلامی را وسیله جنگ قرار ندهیم.

سؤال: این ایده آل بوده که ...
ماموستا قادری: بله به نظر ما! این یک قسمت است قسمت‌های دیگری است که ربطی به هفته وحدت ندارد. پیام هفته وحدت همین است که ما در کنار هم باشیم که با هم نزاع نداشته باشیم و حقوق یکدیگر را زیر پا نگذاریم.

سؤال:
به نظر شما در حال حاضر بین کشورهایی که هم اهل سنت، هم اهل تشیع یا دیگر فرق وجود دارند، کدام کشور را می‌توان به عنوان الگو و نمونه زندگی مسالمت آمیز این فرق نام برد؟
ماموستا قادری: من هیچ کشوری سراغ ندارم؛ کشورهایی که شیعه و سنی در آن هستند، کشورهایی مانند افغانستان، پاکستان، عراق، بحرین و سعودی هستند که نمی‌توان آن‌ها را الگو قرار داد. من هیچ کشوری را به عنوان کشور ایده آل که شیعه و سنی با هم و در کنار هم بنشینند، نمی‌بینم.

سؤال: یعنی به غیر از ایران؟ چون در ایران نیز شیعه و سنی داریم...
ماموستا قادری: ایران، الحمدلله، متفاوت و از همه بهتر است.

سؤال: یعنی تجربه ایران را نسبت به دیگر کشورها موفق تر می‌دانید؟
ماموستا قادری: بله! صد در صد.

سؤال:
اگر بخواهیم راه حل‌هایی را در چارچوب باورها، قوانین و هرچه که باشد، بگویید که به آن ایده آل برسیم؛ شما چه راه حل‌ها و پیشنهادهایی دارید؟
ماموستا قادری: صداقت با یکدیگر، اعتماد به یکدیگر و احترام متقابل را سه عامل می‌دانم که ما را به ایده آلی –نه صد در صد- که می‌شود روی آن زندگی کرد، می‌رساند.

سؤال: کمی عملیاتی تر یا جزیی تر می‌توانید این مساله را باز کنید؟
ماموستا قادری: اگر ما می‌خواهیم آن‌ها با ما خوب باشند، باید ما هم با آن‌ها خوب باشیم، یک طرفه نمی‌شود. عرض کردم صداقت، احترام متقابل و اعتماد. باید به یکدیگر اعتماد داشته باشیم. بعد از سی و پنج سال امتحان داده شده است و دیگر لازم نیست از ما امتحان و آزمایش دیگری بگیرند. ما با خون و قول و حضور در صحنه‌های مختلف ثابت کردیم، ما مرزنشینان اهل سنت ترجیح داده‌ایم زیستن در کنار جمهوری اسلامی و همراهی با مسوولان نظام بهتر از راه‌های دیگر است.

سؤال: موردی بوده است که شما نارضایتی داشته باشید و بگویید که ای کاش این گونه نبود؟
ماموستا قادری: مواردی هست؛ این نیست که بگوییم هیچ مشکلی نیست. واقعیت امر این است که خواسته‌ها و مطالب هست. شکی ندارم هم آقایان اهل تشیع از ما توقعاتی دارند و هم آقایان اهل تسنن از اهل تشیع توقعاتی دارند. این توقعات، صد در صد عملی نشده است و ما –نه شیعه و نه سنی- هم نباید ایده آل فکر کنیم، باید بسازیم و تعامل داشته باشیم. به این معنا که معالمه مان با هم خوب باشد، نه من می‌توانم صد در صد خواست آقایان اهل تشیع را عملی کنم و نه باید انتظار هم داشته باشیم که آن‌ها صد درصد عملی کنند.

سؤال: سوالی که برای من وجود دارد، این است که در سطح جهانی، پیروان ادیان مختلف به اندازه مسلمانان توصیه به وحدت ندارند و البته به اندازه مسلمانان نیز اختلاف مذهبی و نزاع ندارند. این همه اختلاف -در خارج از مرزهای ایران- و بین شیعه و سنی ناشی از چیست؟ این اختلافات و تاکید بر برخی وجوه اختلافی به جای اشتراکات دینی چه سودی دارد؟
ماموستا قادری: در دنیای مسیحیت افکار حضرت عیسی(ع) و افکار بزرگان مسیحی کنار زده شده است و دیگر آن‌ها در صحنه زندگی مردم دخالت نمی‌کنند، تا ببینند مخالف هستند یا نیستند. این همه اشکال، عداوت و دشمنی با ما به خاطر این است که ما معتقدیم اسلام، آیین زندگی است و اسلام دین است و دنیا. به خاطر این است که دشمنان با ما می‌جنگند و خود ما اهل سنت و شیعه اگر اختلاف در مسایل فقهی داریم، این اختلافات را حقیقتاً ما رشد می‌دانیم. اگر مذهب در دنیا یکی بود، امروز ما در دنیا یک کتابخانه داشتیم اما امروز مذاهب اسلامی به حدی غنی هستتند و به حدی دستاوردهای آن‌ها فراوان است که برای ما مایه افتخار است. دو مشکل وجود دارد؛ غفلت ما مسلمانان و توطئه دشمن دو عاملی هستند که امروز باعث شده‌اند مسایل مورد اختلاف فقهی و کلامی را متأسفانه مسلمانان سبب جنگ و جدال قرار دادند. وگرنه قبل از ما هم در 1400 سال پیش حتی بعضی مذاهب اهل سنت با بعضی دیگر شاید بیش از آقایان اهل تشیع اختلاف فقهی دارند اما با هم نزاع و جنگ و دعوا ندارد. تنها آنچه می‌تواند جلوی بعضی مسایل را بگیرد، همان نظر مقام معظم رهبری است که فتوا صادر کردند که باید به رموز اهل سنت و همسران پیامبر احترام گذاشت تا اهل تسنن هم از این بابت دچار ناراحتی نشوند، چون بعضی از مسایل اختلافی ما حقیقتاً به شیوه برخورد علمای فریقین بازمی گردد. در منابر علیه یکدیگر صحبت کردن به صلاح نه دین و نه دنیای ماست. ما باید در برخوردها و صحبت‌ها حقیقتاً تجدیدنظر کنیم. مصالح، آینده نگری و زمان شناسی را مدنظر داشته باشیم و هوشیار باشیم، دشمن در کمین است. این باور ماست.

نظر شما