فقه و سیاست

در گفتگو با مولوی سربازی عنوان شد:

اهل‌بیت در موعظه‌های اهل سنت، مقدم بر صحابه‌اند

مولوی سربازی،موثرترین اقدام در وحدت میان مذاهب اسلامی را پرهیز از به کار بردن تعابیر زننده و اهانت آمیز نسبت به مقدسات یکدیگر عنوان کرد.

شبکه اجتهاد: مولوی عبدالرحمن ملازئی معروف به «سربازی» امام جمعه اهل سنت چابهار و مدیر و مؤسس جامعه الحرمین الشریفین چابهار است. او در سال ۱۳۲۴ شمسی در روستای انزا، بخش سرباز شهرستان ایرانشهر متولد شد. وی از شش سالگی در خانه درس را آغاز کرد؛ سپس در مسجد محل که به صورت مکتب دایر بود، دوره ابتدایی را گذراند و دوره مقدماتی را نزد پدر و برادرشان مولانا محمدعمر به پایان رساند؛ دو سال دوره را در مدرسه عزیزیه روستای انزا و سال سوم سطح تا دوره خارج را در مظهر العلوم کراچی پاکستان گذراند. مولوی سربازی همچنین در رشته‌های تخصصی علوم القرآن تفسیر و مناظره مدرک لازم را دریافت کرد. وی در سال 1344 به ایران بازگشت و در حوزه علمیه انزا به تدریس علوم دینی پرداخت. در سال 1346 بنا به دعوت مردم شهرستان چابهار برای امامت جمعه به این ناحیه مهاجرت و ساکن شد. او در سال 1371 در آزمون تعیین سطح علوم روحانیان اهل سنت در دانشکده الهیات تهران شرکت و به مدرک سطح 3 معادل مدرک دکتری دست یافت.
 
مولوی سربازی، امام جمعه اهل سنت چابهار در گفت‌وگویی به بیان فضایل و جایگاه اهل بیت در میان اهل سنت ایران اشاره کرده و گفت: «در گفتن فضایل و مناقب در موعظه‌های علمای اهل سنت، اهل بیت مقدم بر صحابه است.» وی موثرترین اقدام در وحدت میان مذاهب اسلامی را پرهیز از به کار بردن تعابیر زننده و اهانت آمیز نسبت به مقدسات یکدیگر عنوان کرد. امام جمعه چابهار با توجه به خطراتی که در جهان اسلام وجود دارد گفت: عربستان باید رویکرد جدیدی در بحث اعتدال و بازگشت به امت وسط اختیار کند که در این راستا گفتمان‌های سنی- شیعی با علمای اهل سنت عربستان می‌تواند در کاهش تندروی‌ها مؤثر باشد. وی همچنین خطر داعش را جدی خواند و اظهار امیدواری کرد «با افشاگری‌ها و برملا شدن حقایق به زودی داعش به سوی اضمحلال کشانده شوند در غیر آن این جریان در دنیای اسلام در قالب تشکل دیگری به حیات خود ادامه خواهد داد.»

متن این گفت‌وگو با مولوی سربازی به شرح زیر است:

پرسش: برای آنکه وحدت بین مذاهب اسلامی از حالت شعاری فراتر رفته و به مرحله عمل برسد و ما شاهد اتفاقات مثبت تری در این خصوص باشیم به نظر شما چه اقدامات و زمینه‌هایی باید فراهم شود؟
از مهمات برنامه‌ها برای رسیدن به وحدت عملی به تعبیری به نظرم مهم‌ترین اقدام این است که ما نسبت به طرف مقابل و مخالفمان در گفتار، کردار و گفتمان خود ادبیات محترمانه را مراعات کنیم و از تعبیرات زننده و اهانت آمیز نسبت به مقدسات یکدیگر جدا پرهیز کنیم. این امر اولین، مهم‌ترین و موثرترین اقدام عملی در این جهت خواهد بود.

پرسش: یکی از دلایل تفرقه ممکن است این باشد که ذهنیت‌های خوبی به دلیل عدم آشنایی نسبت به یکدیگر وجود نداشته است. مثلاً برخی افراد، اهل سنت ایران را با وهابیت یکی می‌دانند یا اینکه فکر می‌کنند اهل سنت مخالف اهل بیت هستند، برای آنکه آشنایی بین مذاهب نسبت به یکدیگر بیشتر شود و این سوتفاهمات حل گردد بفرمایید موضع اهل سنت نسبت به اهل بیت چیست و چه دیدگاهی اهل سنت ایران نسبت به اهل بیت دارند؟
مولوی سربازی: در این زمینه کارهای زیادی از جمله سخنرانی‌های بسیاری انجام می‌شود. کتاب‌های بسیاری در خصوص اهل بیت از نگاه اهل تسنن نوشته شده است. اگر به برخی تالیفات اهل سنت یا حتی اهل تشیع نگاه شود مثلاً در مورد روضه امام حسین اشعاری که حتی در پارچه نوشته‌ها بر دیوارها مشاهده می‌شود به اعتراف خیلی از نویسندگان، متعلق به اهل سنت است. اما شاید نحوه عمل فرق کند، کیفیت عمل هم فرق می‌کند. در کتاب‌های موضوعی مثل «ذخایر العقبی فی محبت ذوی القربی» یک سنی آن را نوشته و همچنین کتاب‌های مختلفی که از قدیم نوشته شده یا اینکه کتاب‌های روایی اهل سنت که آورده شده بخشی از آن‌ها درباره مناقب یعنی خوبی‌ها، فضایل و عظمت اهل بیت است. هم اصحاب هست و هم اهل بیت. البته اهل بیت مقدم بر اصحاب است. خوب علما باید کار کنند؛ در مکاتب، مدارس و در مساجد، تعلیم و تربیت و در گفتمان‌ها و موعظه‌ها این مسائل عنوان شود. من خودم هم در بعضی مواقع در موعظه و خطابه‌ها که به زبان عربی می‌خوانم از سلام و صلوات و رضیت ها نسبت به اهل بیت از جمله حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) یا اسم فاطمه الزهرا گفته می‌شود که بسیاری از اهالی فرهنگ وقتی این موعظه‌ها را که نسبت به اهل بیت می‌گفتم فکر می‌کردند من تقیه می‌کنم. در حالیکه ما اصلاً تقیه نداریم، یک نوع مدارا داریم اما این‌ها ایمان ماست. فضایل امامین سید الحسن (ع) و الحسین (ع) و همچنین فاطمه الزهرا در خطبه‌های نماز جمعه جزو اقامه نماز است که می‌خوانیم. اما چون اهل سنت در مناطق اهل تشیع کم حضور داشته‌اند، بی خبرند؛ نهایتاً این موارد باید بازگو شود. علما و موعظه گویان شیعه که این مسائل را می‌دانند باید بازگو کنند. همچنان که اهل سنت در موعظه‌های خود از اهل بیت در تقوا، روش‌ها و آموزه‌های دینی استناد می‌کند؛ خوب است علمای اهل شیعه هم حداقل از مقدسات اهل سنت بازگو کنند. متاسفانه واقعیت مطلب این است که چون نان و نمک برخی از ما طلبه‌ها چه سنی و چه شیعه، ایجاد اختلاف بوده نمی‌خواهیم حقایق را بگوییم و به واقعیت‌ها برگشت داشته باشیم و خودمان را از جهتی تکذیب می‌کنیم، اما در این حالی است که می‌شود عملاً وحدت را پیاده کرد.

پرسش: همانطور که می دانید اکثر مردم اهل سنت سیستان و بلوچستان از نظر فکری به مکتب «دیوبند» نزدیک هستند از طرفی عده ای این مکتب را به داشتن تفکرات سلفی و وهابی تعبیر می‌کنند در حالیکه خود شما کتابی در نقد این مساله ترجمه کرده‌اید. به نظر شما تفاوت‌های اصلی مکتب دیوبند با وهابیت چیست؟
مولوی سربازی: من این کتاب را دو بخش کردم و در حال حاضر به قسمتی از آن می‌پردازم که عنوان آن «اعتدال و مسلک میانه روی در مکتب دیوبند» است. اینکه پیروان این مکتب چه اندازه معتدل هستند و وهابیت چه اندازه افراطی است. سال‌ها عَلم کردیم که این‌ها وهابیت هستند اما به نظرم دیگر بس است. خود اصل کتاب جدا در حال انتشار است. مسلماً خیلی تفاوت در این خصوص وجود دارد. مناظره‌های علمای دیوبند با ملک عبدالعزیز در کنگره جهانی که در مکه تشکیل شده بود، حاکی از این میزان تفاوت‌هاست. اینکه آن‌ها می‌خواستند بسیاری از اماکن مقدس را نابود کنند، اینکه چرا مردم غار حرا می‌روند، غار ثور می‌روند یا نماز می‌خوانند اما «ملأ شمد» ایستاد و ادله آورد که چرا باید این‌ها نباشد. در بخش اعتدال در مسلک دیوبند ما این موارد را آوردیم که در واقع دو کتاب شود. در اسم کتاب آن طوری باشد که تکرار خشونت وهابیت در آن نباشد و مردم خودشان بفهمند که در اینجا هدف چه کسانی هستند. دیوبند، اصلاً با وهابیت متضاد است و کلمات خیلی نفرت آوری نسبت به محمد عبدالوهاب و خشونت‌ها و افراط گری هایش وجود دارد که امروز شاید تکرار کردن آن لعن‌ها چندان جالب نباشد. برخی با این طرز فکر که وهابیت با مکتب دیوبند یکی است، اشتباه می‌کنند.
 
پرسش: عربستان یکی از مهم‌ترین کشورهایی است که از گروه‌های تکفیری حمایت می‌کند. با توجه به اینکه ملک سلمان، به تازگی پادشاه جدید این کشور شده است فکر می‌کنید عربستان چه رویکردی را به عنوان یک کشور دارای اکثریت سنی می‌تواند اتخاذ کند که در واقع مشی دینی آن معتدل تر شده و از حمایت‌های بی دریغ از گروه‌های تندرو برای سرکوب سایر گروه‌های دینی و مذهبی دست بردارد؟
مولوی سربازی: اگر «باید» ما را قبول کند، مشخص است که رویکرد عربستان باید در افراط گرایی که قبلاً بوده، تغییر جهت پیدا کند. اما به نظر می‌رسد بخشی از این‌ها معتدل شده‌اند. من شنیده‌ام زیاد به حرف آخوندهای متعصب نیستند. حتی شنیده شده که علمای تندرو را بازداشت می‌کنند البته من این طور شنیده‌ام و خیلی موثق نیست ولی انتظار این است که با توجه به خطراتی که متوجه جهان اسلام شده است اینکه این‌ها تولیت حرمین شریفین را دارند و خودشان می گویند که خادمین حرمین شرفین هستند لذا باید رویکرد جدیدی را در بحث اعتدال و بازگشت به امت وسط اختیار کنند اما ما با این امکانات، نه زیاد دسترسی داریم و نه انتظار زیادی در این خصوص وجود دارد و وضعیت زمان ایجاب می‌کند که خودشان فکر کنند و به خصوص با ریاست جدید ملک سلمان یک اعتدال و میانه روی بیشتری را در این خصوص پیشه کنند.

پرسش: چه اندازه درباره تغییر سیاست‌های بلند مدت در عربستان خوشبین هستید؟
مولوی سربازی: اینکه این تغییرات به زودی در حال پیشرفت و رشد هست، نمی‌دانم اما خطراتی که در جهان اسلام وجود دارد این طور ایجاب می‌کند که این افراد اگر هوش و حواس و فکری داشته باشند خود را معتدل و اصلاح کنند.

پرسش: آیا تلاشی از طرف علمای اهل سنت ایران به منظور برقراری گفتمان و گفت وگویی با علمای وهابی در عربستان شده است؟ اینکه با برقراری گفتمان‌هایی در واقع مواضع آن‌ها تا اندازه ای تعدیل شود.
مولوی سربازی: تا جایی که اطلاع دارم بله. اما همان طور که می دانید برقراری این گفتمان‌ها به تنهایی امکان پذیر نیست. مسافرت‌های ما به عربستان با روادیدهای قانونی، امکان پذیر خواهد بود. زمانی بود که وهابی‌های عربستان فتوای کفری علیه شیعه داده بودند که تعدادی علمای اهل سنت ایران را اعزام کردند و آن‌ها با ملک فهد یا ملک عبدالله صحبت کردند که ما همه در کنار هم زندگی می‌کنیم و فکر کنم فتوای خود را پس گرفتند. این گونه حرکات اگر توأم با همکاری مسولان حکومتی پیش بیاید؛ از علمای اهل سنت و حتی علمای اهل شیعه به عربستان بروند و گفتمانی بین علمای اهل سنت این کشور انجام شود، خیلی مؤثر است.

پرسش: علمای اهل سنت ایران بیشترین مراودات خود با علمای اهل سنت دیگر کشورها را با چه کسانی دارند؟
مولوی سربازی: اطلاع خاصی در این زمینه ندارم. اما به بحث قبلی اشاره کنم. در مقطعی بوده است که از کتاب‌های چاپ شده مثلاً سید ابوالحسن ندوی در یک کتابش از مقالات و نامه‌هایی که از راه پند و نصحیت و دعوت به اعتدال و تغییر روش‌ها و افکار به آل سعود نوشته خیلی مؤثر بوده است.
 
پرسش: نظر شما درباره گروهک داعش چیست؟ به نظر جنابعالی چنین گروه‌های افراطی که دست به اعمال خشونت آمیز علیه پیروان دیگر مذاهب و ادیان در کشورهای اسلامی و به نام اسلام می‌زنند در آینده ای نزدیک از بین رفتنی هستند؟ یا اینکه در دنیای اسلام تحت شرایطی همچنان باید شاهد ظهور و بروز گروه‌های افراطی باشیم؟
مولوی سربازی: دور از ذهن هم نیست که اگر کسی جلوی این‌ها نایستد، افشاگری نشوند و ماهیت این‌ها برای مردم دنیا افشا نشود افراد بی اطلاع به خصوص قشر جوان ممکن است در دام این‌ها بیافتند یا به شکل دیگری تشکل پیدا کنند. بعید نیست؛ اما ما امیدواریم با افشاگری‌ها و برملا شدن حقایق به زودی به سوی اضمحلال کشانده شوند.

نظر شما