فقه و خانواده

یادداشت روز؛

خوانندگی زنان و مدیریت فقهی فرهنگ

مدیریت فقهیِ پدیده‌های فرهنگی مانند خوانندگی و یا برگزاری کنسرت بر اساس نقل فتوا صورت می‌گیرد یا آنکه مدیریت تنها بیان خطوط قرمز و فتوا نیست بلکه باید فقه علاوه بر نشر فتوا با نظریه‌پردازی و برنامه‌ریزی، سلیقه و پسند اجتماعی را تغییر دهد و سبک زندگی جامعه را متحول سازد؟

به گزارش شبکه اجتهاد، حجت الاسلام علی الهی خراسانی پژوهشگر حوزه علمیه در یادداشتی که دین‌آنلاین منتشر کرد پیرامون خوانندگی زنان نوشت: بدون هیچ مقدمه‌ای و با احترام به همه مراجع گرانقدر که پاسداران امر حجت و منطق استناددهی به دین هستند، مخاطبان را به فتوای این سه مرجع بزرگوار نسبت به خوانندگی زنان جلب نظر می‌کنم:
 
آیت‌الله سیستانی:
پرسش: من یک دختر هستم اگر قرآن، شعر یا سرود را با صوت در جلوی مرد نامحرم بخوانم آیا جایز است؟
پاسخ: اگر موجب تهییج شهوت باشد جایز نیست.

پرسش: آیا گوش دادن به موسیقی مجاز (که مناسب مجالس لهو و لعب و خوشگذرانی نیست) که توسط زن خوانده می‌شود برای مردان جایز است؟ برای زنان چطور؟
پاسخ: اگر موجب تهیج شهوت باشد جایز نیست و برای زن‌ها اشکال ندارد.

پرسش: آیا آواز خواندن زن حرام است؟
پاسخ: آواز خواندن زن حرام نیست مگر اینکه مشتمل بر ترقیق و تحسین که عادتاً مهیج شهوت شنونده باشد. بر مردان هم حرام است و منظور از آن سخن باطلی است که با آوازی خوانده می‌شود که مناسب مجالس لهو ولعب باشد.
این پرسش و پاسخ‌ها را اینجا بخوانید!

آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب:
پرسش: گوش‌دادن به صدای زن هنگامی که شعر و غیر آن را به صورت دکلمه می‌خواند اعم از اینکه شنونده، جوان باشد یاخیر، مذکر باشد یا مؤنث چه حکمی دارد؟ و اگر آن زن از محارم باشد، حکم آن چیست؟
پاسخ: اگر صدای زن به‌صورت غنا نباشد و گوش‌دادن به صدای او هم به قصد لذت و ریبه نباشد و مفسده‌ای هم بر آن مترتّب نگردد، اشکال ندارد و فرقی بین موارد فوق نیست.
 
پرسش: اجرای کنسرت توسط زن برای زنان با علم به اینکه گروه نوازندگان نیز زن هستند، چه حکمی دارد؟
پاسخ: اگر اجرای کنسرت به‌صورت ترجیع لهوی (غنا) باشد و یا موسیقی که نواخته می‌شود از نوع لهوی مضل عن سبیل الله و مناسب مجالس گناه حرام باشد، حرام است.
 
 پرسش: آیا ساخت سنتور که از آلات موسیقی محسوب می‌شود و کسب درآمد با آن به عنوان شغل جایز است؟ آیا بهره‌گیری از اموال و کمک به ساخت سنتور به منظور توسعه و تکمیل صنعت سنتورسازی و تشویق نوازندگان به نواختن آن جایز است؟ و آیا آموزش موسیقی سنتی ایرانی به قصد نشر و احیای موسیقی اصیل جایز است؟
پاسخ: استفاده از آلات نوازندگی موسیقی برای اجرای سرودهای ملّی یا انقلابی یا هر امر حلال و مفیدی تا زمانی که به حد لهو مناسب با مجالس معصیت نرسیده است اشکال ندارد. همچنین موسیقی و تعلیم و یادگرفتن و ساختن آلات آن برای اهداف مذکور فی‌نفسه اشکال ندارد.
این پرسش و پاسخ‌ها را اینجا بخوانید!

آیت‌الله هاشمی شاهرودی:
پرسش: نظر حضرتعالی در مورد حرمت موسیقی چیست؟ ۲. حکم شنیدن موسیقی با صدای «زن» چیست؟
پاسخ: ۱) نواختن وگوش دادن به موسیقی مناسب با مجالس اهل فسق وفجور، حرام است چه همراه با صدای زن باشد یا نباشد. ۲) شنیدن صدای زن اگر با قصد لذت جنسی باشد یا مفسده ای بر آن مترتب شود حرام است چه همراه با موسیقی باشد و چه نباشد.
این پرسش و پاسخ را اینجا بخوانید!
 
کاملاً روشن است که هر سه فقیه بزرگوار برای خصوص خوانندگی زن حرمت ویژه و مستقلی قائل نیستند و خوانندگی زن فی نفسه حرمتی ندارد مگر آنکه معیارها و ملاک‌های موسیقی غنایی بر آن تطبیق پیدا کند و خوانندگی زنان، مصداقی از غنای محرم به‌شمار رود.
 
اکنون پرسش‌هایی مطرح می‌شود که مناسب است فقیهان و محققان بدان‌ها جوابی عالمانه و به‌دور از دعواهای سیاسی بدهند.
- تشخیص مصداق‌یابی خوانندگی زن نسبت به تحریک شهوانی و مناسب بودن با مجالس عیش و نوش و گمراهی از راه خدا با کدام نهاد است؟ نهاد عرف؟ فقهای شورای نگهبان؟ کارشناسان وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی؟ اگر نهاد عرف ملاک است عرف منطقه یا شهر یا کشور؟ و یا اساساً تشخیص مصداق، شخصی است و برعهدة هیچ نهاد اجتماعی یا قانونی نیست؟
- در اعطای مجوز به خوانندگی زن توسط وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی فتوای کدام مرجع تقلید باید ملاک قرار گیرد؟ فتوای رهبر نظام اسلامی؟ فتوای حداقل سه تن از مراجع در قید حیات؟ فتوای مشهور قدما؟ فتوای مشهور متأخران؟ فتوای یک یا اکثر فقهای شورای نگهبان؟
 
- اگر خوانندگی زن صورتی یافت که تبدیل به تزاحم شد یعنی تنافی در امتثال بدین‌گونه که اعطای مجوز به خوانندگی زن با این شرط که مناسب مجالس لهو و لعب نباشد اما حتی در نظر برخی فی نفسه حرام باشد، «مهم» بوده اما واجب اهم، مبارزه با خوانندگی غیرقانونی زنان و مناسب با مجالس فسق و فساد باشد حکم این تزاحم چیست؟ آیا می‌توان مهم را مرتکب شد و عصیان کرد تا ملاک واجب اهم از میان نرود؟
 
- و سؤال پایانی و اساسی آنکه مدیریت فقهیِ پدیده‌های فرهنگی مانند خوانندگی و یا برگزاری کنسرت بر اساس نقل فتوا صورت می‌گیرد یا آنکه مدیریت تنها بیان خطوط قرمز و فتوا نیست بلکه باید فقه علاوه بر نشر فتوا با نظریه‌پردازی و برنامه‌ریزی، سلیقه و پسند اجتماعی را تغییر دهد و سبک زندگی جامعه را متحول سازد؟

نظر شما